Genel

Panik Atak Belirtileri ve Sebepleri Nelerdir?

Panik atak belirtileri ve sebepleri başlıklı yazıda, adından da anlaşılacağı üzere, temelde iki sorunun cevabını ele almaya çalışacağım:

  1. Panik atak belirtileri nelerdir?
  2. Panik atak sebepleri nelerdir

Panik atağın ne olduğu ile ilgili ayrıntılı bir okuma için, sizi başka bir yazıya davet ediyorum:

Önerilen Yazı: Panik Atak Nedir?

Panik Atak Nedir?

Panik atak, aniden başlayan, klasik “savaş ya da kaç” semptomlarının ve göğüs ağrısı, ürperme, sıcak basması, tıkanma, nefes darlığı, hızlı veya düzensiz kalp atışı, karıncalanma, uyuşma, aşırı terleme, mide bulantısı, baş dönmesi ve titreme (tremor) gibi başka birkaç semptomun daha eşlik ettiği korku ve dehşet duygusudur.

DSM-5’i Kolaylaştıran, Nobel Yayınları

Panik atak, psikiyatri literatünde bir psikolojik bozukluk değil, semptom (belirti, işaret) olarak kabul edilir. Panik atak, panik bozukluğu, sosyal kaygı bozukluğu, obsesif kompulsif bozukluk gibi pek çok bozukluğun varlığına işaret edebilir.

Panik Atak Belirtileri: Panik Atağın 13 Temel Belirtisi Nedir?

Şu ya da bu şekilde, yaşadığınız deneyimin panik atağı olduğundan şüphe edip muayene için bir psikiyatriste başvurduğunuzu düşünelim. Psikiyatrist, yaşadığınız deneyimin bir panik atağına işaret edip etmediğini değerlendirmek için bazı kriterleri göz önünde bulunduracaktır. DSM-V-TR (Ruhsal Bozuklukların Tanısal ve İstatistiksel El Kitabı) söz konusu kriterler için başvurulan kaynak kitaplardan birisidir.

DSM-V-TR’ye göre bir deneyimin panik atak olarak tanımlanabilmesi için, şu 13 maddeden 4 ya da daha fazlasını yaşamanız gerekiyor

  1. Çarpıntı, kalbin küt küt atması ya da kalbin çarpma hızının artması: Birden, böyle yoğun bir korku ya da rahatsızlık duyduğunuzda, çarpıntınız oluyor, kalbiniz küt küt atıyor mu; ya da kalp çarpıntı hızınızın arttığını duyumsuyor musunuz?
  2. Terleme: Bu olay sırasında kendinizi her zamankinden daha çok terliyor olarak buluyor musunuz?
  3. Titreme ya da sarsılma: Bu olay sırasında, bir sarsılma geçiriyor musunuz; ya da vücudunuzda bir titreme oluyor mu?
  4. Soluğun daraldığı ya da boğuluyor gibi olma duyumu: Bu olay sırasında, boğuluyor gibi olduğunuz ya da soluk almakta güçlük çektiğiniz oluyor mu?
  5. Soluğun tıkandığını duyumsama: Bu olay sırasında, biri sanki boğazınızı sıkıyormuş gibi soluğunuzun tıkandığı oluyor mu?
  6. Göğüs ağrısı ya da göğüste sıkışma: Bu olay sırasında göğsünüzde yoğun bir ağrı ya da sıkışma oluyor mu?
  7. Bulantı ya da karın ağrısı: Bu olay sırasında, karnınızda bir rahatsızlık duyuyor musunuz; ya da kusacak gibi oluyor musunuz?
  8. Baş dönmesi, ayakta duramama, sersemlik hissi ya da bayılacak gibi olma duyumu: Bu olay sırasında başınız dönüyor, sersemleşiyor ya da bayılacak gibi oluyor musunuz? 
  9. Titreme, üşüme, ürperme ya da ateş basması duyumu: Bu olay sırasında, çok üşüyor ve titriyor ya da ateş basmış gibi hissediyor musunuz?
  10. Uyuşmalar: Bu olay sırasında, vücudunuzda uyuşma ya da karıncalanma oluyor mu?
  11. Gerçekdışılık (“derealizasyon“, gerçekdışı olma duyumu) ya da kendine yabancılaşma (“depersonalizasyon“, kendinden kopma duyumu): Bu olay sırasında, tanıdık, bildik kişiler, yerler, sanki gerçek değilmiş gibi; ya da kendi vücunuzdan ayrılmış, kendi vücudunuza dışarıdan bakıyormuş gibi, kendinizden koptuğunuz duyumu yaşıyor musunuz?
  12. Denetimini yitirme ya da “çıldırma” korkusu: Bu olay sırasında denetiminizi yitiriyor gibi ya da “çıldıracak” gibi oluyor musunuz?
  13. Ölüm korkusu: Bu olay sırasında, ölecek gibi oluyor musunuz?

Çok genel bir ifadeyle söyleyecek olursak, yukarıda listelenen 13 belirtinin 4’ünü yaşıyorsanız muhtemelen bir panik atağı geçiriyorsunuzdur.

Panik atak sırasında kişi ne kadar çok belirti yaşarsa ve bu belirtiler ne kadar yoğun olursa, kişi kendini o denli bitkin ve yılgın hisseder.

İlk panik atak sıklıkla kendiliğinden ortaya çıkar. Koşma, duygusal travma, alkol gibi her hangi bir durum panik atak yaşantısını tetikleyebilir.

Panik ataklar aniden başlar ve belirtiler 10 dakika gibi bir sürede zirve noktasına ulaşabilir; birkaç dakikadan bir saate dek sürebilir. Saatlerce ya da günlerce sürdüğü söylenen ataklar ise tek atağı değil birden fazla atağın olduğunu gösterebilir.

Panik atakta en önemli belirti çıldırma, kontrolünü kaybetme ya da ölüm korkusudur.

Panik atakta, anksiyete(kaygı, bunaltı)nin fizyolojik belirtileri(kalp çarpıntısı, terleme vb.) yoğun olarak görülür.

Panik atak yaşayan insanlar bulundukları yeri terk etme, yardım arama davranışı gösterebilirler. Panik atak yaşantısından sonra, atağın tekrarlanacağı korkusu yaşanabilir ki buna ?beklenti anksiyetesi? denir.

Panik atak bazen kişinin kaçması ya da yardım alması güç bir durumda ortaya çıkar ve kişi bu durumdan kaçınmaya çalışır. Bu yüzden kişi evden çıkmamaya, kalabalıklara girmemeye, köprüden geçmemeye, yalnız kalmamaya vb. çalışabilir. Bu duruma agorafobili panik atakdenir. Agorafobi, bir panik atağının yaşanması ya da panik atağı benzeri belirtilerin ortaya çıkması durumunda, yardım sağlanamayabileceği ya da kaçınmanın zor olabileceği ortamlarda ya da durumlarda bulunmaktan korkma olarak tanımlanır.

Panik atağa aynı zamanda depresyon da eşlik edebilir.

Panik atak yaşantısı öznel bir yaşantıdır; dolayısıyla panik atak yaşayan herkes bu durumu farklı ifade edebilir.

Panik bozukluktaki en önemli nokta, kişinin yaşadığı korkuların gerçekçi olmamasıdır. Yani kişi gerçekten bir kalp krizi de geçirebilir; ya da farklı sebeplerden dolayı bayılabilir. Bu durumlarda gerekli tıbbi müdahale yapılmalıdır. Yapılan tıbbi tetkikler sonucunda başkaca bir tıbbi bulgu yoksa panik atak düşünülür.

Panik bozukluğu tedavisinde bilişsel davranışçı terapi son derece etkin olarak kullanılmaktadır.

Panik atağı, bilişsel (düşünce ile ilgili), duygusal ve bedensel belirtilerle kendini göstermekle birlikte, atağı yaşadığınızda öncelikli olarak bedensel belirtileri fark edersiniz. Yani öncelikli olarak bedeninizde olan bitenle ilgilenirsiniz. Bilişsel ve duygusal deneyimleriniz daha çok, bedeninizde ortaya çıkan yaşantılara verilen tepkiler olarak düşünülebilir.

Panik atağı esnasında yaşayacağınız belirtilerin çokluğu ve yoğunluğu, sizin ne denli bitkin ve yılgın hissedeceğinizi belirliyor. Panik atağı esnasında vücudunuzda ortaya çıkabilecek belirtileri, Prof. Dr. Ertuğrul KÖROĞLU’ndan hareketle, inceleyelim.

Bir Başka Açıdan Panik Atak Belirtileri Nelerdir?

  • Baş Bölgesinde Panik Atak Belirtileri Nelerdir?

Aşırı soluk alıp verme (hiperventilasyon) nedeniyle, beyninize az kan gidebilir ve baş dönmesi ve sersemlik hissi yaşayabilirsiniz. Bayılacakmış gibi hissedebilirsiniz kendinizi.

  • Vücudunuzdaki Panik Atak Belirtileri Nelerdir?

Vücudunuzda karıncalanmalar olabilir. Terlemeye başlayabilir, sıcak ve soğuk basmaları yaşayabilirsiniz.

  • Zihninizdeki  Panik Atak Belirtileri Nelerdir?

Büyük bir şaşkınlık yaşayabilirsiniz. Kendinizi belirli bir şeye odaklamakta zorluk yaşayabilir; çevrenizden kopmuş, çok uzaklardaymışsınız gibi bir duygu içine girebilirsiniz. Size, vücudunuz gerçek değilmiş gibi gelebilir. Kendinizi rüyada gibi hissedebilirsiniz. Huzursuz ve her şeye çabuk sinirlenen bir hale gelebilirsiniz.

  • Gözlerinizdeki Panik Atak Belirtileri Nelerdir?

Gözleriniz titreyebilir ve seğirebilir. Etrafınızdaki şeyleri bulanık görebilirsiniz. Mesela, bir sayfadaki şekiller (rakam gibi) yerinden sıçramış ya da tersine dönmüş gibi gelebilir size.

  • Ağız ve Boğazınızdaki Panik Atak Belirtileri Nelerdir?

Ağzınız kuruyabilir ve yutkunmakta zorluk yaşayabilirsiniz. Boğazınıza bir yumru oturmuş, boğazınız tıkanmış, soluğunuz kesilmiş gibi hissedebilirsiniz. Boğaz kaslarınız gerilmiş gibi olabilir ve sesiniz titrekleşebilir.

  • Kalbinizdeki Panik Atak Belirtileri Nelerdir?

Kalbinizin atım hızının arttığını fark edebilirsiniz. Kalp atımlarınızı öylesine güçlü hissedersiniz ki, kalbiniz göğsünüzden fırlayacakmış gibi gelebilir size. Göğsünüzde ağrı ya da sıkışma hissedebilirsiniz.

  • Solunum Sistemindeki Panik Atak Belirtileri Nelerdir?

Soluk alıp verme hızınız sığlaşabilir ve artabilir. Tam ve derin bir nefes alamadığınızı hissedersiniz. Soluk almakta zorluk çeker, boğulacakmış gibi hissedebilirsiniz.

  • Mide ve Bağırsaklardaki Panik Atak Belirtileri Nelerdir?

Midenizde düğümlenme hissedebilirsiniz. Bazıları yaşadıklarını, “Midemde kelebekler uçuşuyor.” diye tasvir ediyorlar. Midenizde bulantı ve kramp benzeri ağrılar yaşayabilirsiniz. Mide ve bağırsak spazmları, bağırsaklarda “çağıltı” sesleri, ishal ve kabızlık yaşayabilirsiniz.

  • Kaslarınızdaki Panik Atak Belirtileri Nelerdir?

Özellikler boyun ve omuz olmak üzere, vücudunuzun bütün kaslarında genel bir gerginlik olabilir. Araba kullanıyorsanız mesela, direksiyonu öyle bir sıkarsınız ki, parmak boğumlarınız beyazlaşır ve kollarınız iyice sertleşir. Başka durumlarda, elinizde olmadan ellerinizi yumruk yapabilirsiniz. Ya da tüm bunların aksine, kaslarınız öyle bir güçsüzleşebilir ki, ayakta durmakta zorlanabilirsiniz. Bacaklarınız sizi taşıyamaz gibi olur. Elleriniz ve ayaklarınız titrer, soğur terler ya da uyuşabilir.

Tüm yukarıdakilerden hareketle, sanki o güne kadarki vücudunuz size isyan etmiş gibidir. Ne yapacağınızı şaşırıp kalabilirsiniz.

Panik atakları aniden ortaya çıkar, saniyeler ya da dakikalar içerisinde doruğa ulaşır.

Bir panik atağı çoğu zaman, on dakikadan daha kısa bir süre içinde doruk noktasına ulaşır. Panik ataklarınızın süresi, birkaç dakikadan bir saate kadar değişebilir.

Bazıları, panik ataklarının saatlerce ya da günlerce sürdüğünü söyler. Ancak bunlar gerçekte panik atağı değildir. Ya gün içinde birden çok panik atak geçiriyorlardır, ya da panik atak yaşama ile ilgili kaygıları çok yüksektir.

Psk. Danışman Yusuf Bayalan

Psikolojik Danışman ve İlişki Danışmanı. Yetişkinlerle çalışıyor. İstanbul, Bakırköy ve Beylikdüzü'nde yüz yüze, Skype gibi programlar üzerinden de online terapi hizmeti sunuyor. Gsm: 0505 495 4727

İlgili Makaleler

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Başa dön tuşu
Call Now ButtonRandevu İçin Tıklayın
Kapalı
Kapalı