Kategoriler
Anormal Psikoloji

Distimi Nedir? Belirtileri Nelerdir? Tedavisi Nasıldır?

Bu makalenin içeriğini, “Distimi nedir, belirtileri nelerdir?”, “Distiminin nedenleri nelerdir?”, “Distimi tedavisi nasıl olur?” sorularına verdiğimiz cevaplar oluşturmaktadır.

Kronik depresyon yani diğer bir adıyla distimi; yetişkinlerde en az 2 yıl, ergenlerde ise en az 1 yıl süreyle görülen, depresif ruh hali olarak adlandırılmaktadır.

Kişi distimik bozuklukta günün büyük bir bölümünde kendini kötü hisseder. Bu ruh hali, kişi için yaşamın neredeyse her alanına yayılmıştır. Ancak görülen bu semptomların, depresyona göre daha az şiddetli olduğunu söylememiz gerekmektedir. Şiddetin azlığına rağmen kişinin bu belirtileri uzun süreli yaşaması, onu daha fazla zorlamaktadır.

Duygudurum Bozukluğu Nedir?

Distimi/ Distimik Bozukluk Ne Demek?

Selçuk Budak, Psikoloji Sözlüğü‘nde distimi -o distiymi diye kullanıyor- ve distimik bozukluk -o distiymik rahatsızlık olarak kullanıyor- için şu tanımları kullanıyor:

  • distiymi (dysthymia): Umutsuzluk, depresyon
  • distiymik rahatsızlık (dysthymic disorder): Bazen nevrotik depresyon da denir. Klinik depresyona kıyasla semptomları nispeten daha hafif olan kronik, uzun süreli bir tür depresyon. Semptomları arasında iştahsızlık veya aşırı yeme, uykusuzluk veya aşırı uyku, halsizlik, kronik yorgunluk, yoğunlaşma veya karar verme güçlüğü, umutsuzluk, normalde haz verici etkinliklerden haz alamama, düşük öz-saygı, suçluluk, kendine acıma duyguları, huzursuzluk vb. sayılabilir. Bu teşhisin konulabilmesi için semptomların en az iki yıl devam etmesi ve başkaca bir ruhsal veya tıbbi bir rahatsızlıktan kaynaklanmaması gerekir.

Prof. Dr. Sirel Karaka Psikoloji Sözlüğü‘nde, distimik bozukluk için, kronik olarak çökkün duygudurumu ifadesini kullanmış.

Prof. Dr. Ertuğrul Köroğlu distimiyi, Klinik Psikopatoloji Kitabı‘nda, Süregiden Depresyon Bozukluğu olarak isimlendiriyor.

Distimi Belirtileri Nelerdir?

  • Yemek yeme düzeninde değişiklik(aşırı iştah ya da iştah kaybı)
  • Uyku düzeninde değişiklik(aşırı uyuma ya da uykusuzluk)
  • Kişinin kendini sürekli olarak yorgun hissetmesi
  • Kişinin kendisini başarız, değersiz hissetmesi ve kendisine güven duymaması
  • Konsantrasyonda güçlük
  • Geleceğe dair umutsuzluk duygusu (hiçbir şey iyi olmayacak hissi)

(Saymış olduğumuz bu belirtilerin yetişkinlerde en az 2 yıl çocuklarda ise 1 yıl görülmesi gerekmektedir.)

Örnek Vaka – Distimik Bir Yönetici

28 yaşındaki yardımcı yönetici her şey konusunda kendini “depresif” hissetmekten yakınıyordu: işi, kocası ve gelecekle ilgili düşünceler… Sürekli depresif duygu durumuna bağlı duygulardan, aşağılık hissinden, kötümserlikten yakınıyordu ve ona göre bu durum 16 ya da 17 yaşından beri sürüyordu. Üniversitede oldukça başarılıydı, ancak sürekli olarak “hakikaten zeki” öğrenciler hakkında düşünüp durmaktan kendini alamıyordu. Üniversite yıllarında ve lisansüstü çalışmaları sırasında erkeklerle çıkmıştı, ancak aşağılık ve eziklik duyguları yüzünden “özel” olduğunu düşündüğü bir erkeğin peşinden asla gitmezdi.

Mezuniyetten hemen sonra, o sıralarda çıktığı adamla evlendi. Onu oldukça çekici buluyordu, ancak “özel” olmadığını düşünüyordu ve onunla evlenmesinin en önemli nedeni, ona arkadaşlık edecek bir “kocaya ihtiyacı olduğunu” düşünmesiydi. Evlilikten kısa bir süre sonra çift arasında ağız dalaşları başlamıştı. Kocasının giysileri, işi ve ailesi hakkında çok eleştirel davranıyordu; kocası da onu reddedici, denetleyici ve huysuz buluyordu. Sonunda onunla evlenmekle hata yaptığını düşünmeye başlamıştı.

Son dönemlerde iş yerinde de zorluklar yaşamaya başlamıştı. Şirketteki en sıradan işer ona veriliyordu ve önemli ya da sorumluluk gerektiren bir iş için asla düşünülmüyordu. İşleri sıklıkla “savsaklamaya” başladığını, kendisinden istenenden fazlasını hiçbir zaman yapmadığını ve hiçbir zaman düşüncelerini savunmadığını ya da inisiyatif almadığını kabul ediyor… Doğru “bağlantıları” olmadığı için, ne kendisinin ne de kocasının işlerinde fazla ilerleyemeyeceğini hissediyor, ancak yine de para, statü ve güç hayalleri kuruyor. Kocasıyla sosyal hayatında birkaç başka çiftle görüşüyorlar. Bu çiftlerdeki erkek genellikle eşinin bir erkek arkadaşı oluyor. Kadınların ise onu ilginç ve etkileyici bulmadığından ve ondan hoşlanan insanların da kendisinden iyi olmadığından emin.

Evliliği, işi ve sosyal yaşamı konusundaki memnuniyetsizliğinin yükü altında kendini yorgun ve “hayata” karşı ilgisini kaybetmiş hissediyor ve üçüncü kez tedaviye başvuruyor.

(Anormal Psikoloji, Kaknüs Yayınları)

Distimi Nasıl Oluşur?

Tüm ruhsal sorunlar gibi, kronik depresyon için de tek bir faktör bulunmamaktadır. Bu nedenle genetik, çevresel, psikolojik olmak üzere birçok faktör sayabiliriz.

Aile geçmişinde, depresyon öyküsünün olması, kişide distimik bozukluk olma şansını arttırmaktadır.

Sevilen birinin kaybı, doğal afetler, trafik kazaları, iş kaybı gibi travmatik olaylar ve yaşam olayları kronik depresyonun oluşmasına neden olabilmektedir.

Kişinin sosyal destek alabileceği bir yakının ya da çevresinin olmaması, yine önemli bir faktördür.

Kanser, kalp hastalıkları gibi kişiyi tehdit eden sağlık sorunları da kronik depresyonu tetikleyici nedenler arasında sayılabilir.

Distimik Bozukluk ile Depresyon Arasındaki Farklar Nelerdir?

Distimi ile depresyon arasındaki temel farkı, kronikleşme düzeyi olarak açıklayabiliriz. Kişi tıpkı depresyonda olduğu gibi kendini kötü mutsuz ve çökkün bir ruh halinde hissetmektedir. Ancak bu durum depresyondaki semptomlardan daha hafif bir derecede varlığını sürdürmektedir. Böylece kişinin işlevselliği tam anlamıyla bozulmamaktadır. Distimik bozukluğu, depresyondan daha ağır hale getiren neden ise yaşamının uzun bir süresine yayılmış olmasıdır. Bu durum var olan semptomların kalıcı ve uzun hale gelmesine neden olmakta ve sürecin kişiyi daha fazla yormasına yol açmaktadır.

Distimik Bozukluğa Hangi Sorunlar Eşlik Edebilir?

  • Yaşam kalitesinin düşmesi
  • Alkol ve madde bağımlılığı
  • Kronik ağrılar
  • Akademik veya iş alanında yaşanan sorunlar
  • İntihar düşünceleri ve yüksek intihar riski

Distimik bozukluk tedavi edilmediği takdirde yukarıda sayılan maddeler görülebilmektedir. Özellikle intihar, bu kişiler için büyük oranda risk oluşturmaktadır.

Distimi Tedavisi Nasıl Olur?

Distimik bozukluğa sahip kişilerin çoğu uygun bir tedavi almamakta ve çoğunluğuna başka teşhisler konulmaktadır. Distimik bozuklukda da tıpkı depresyonda olduğu gibi, destekleyici terapi tedavi sürecinin kaçınılmaz bir parçası olarak yer almaktadır. Destekleyici terapinin yanında Bilişsel Davranışçı Terapi de, kişinin işlevsel olmayan, kendini çökkün bir duygudurum içine sokan düşünceleri ile baş etmesinde anahtar bir rol üstlenmektedir. Kişinin bu terapi yolu ile, günlük sosyal becerilerini yönetmenin, çaresizlik duygularını çözmenin ve bunun gibi diğer yaşam olayları üzerinde başa çıkma yollarını geliştirmesi hedeflenmektedir.

Depresyon Tedavisi Nasıl Olur?

İlaç tedavisi, tıpkı diğer depresyon türlerinde olduğu gibi kullanılan bir yöntem olarak yer almaktadır. Distimik bozukluğa sahip bir kişi için tedavi yöntemi olarak psikoterapi ile beraber kullanılan ilaç tedavisi en etkili yöntem olmaktadır. Ancak yapısı itibariyle distimik bozuklukta iyileşme süreci zaman almaktadır. Ancak unutmayın ki hiç bitmeyecekmiş gibi hissetseniz bile kronik depresyon tedavi edilebilir bir ruh sağlığı sorunudur.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir