Perşembe , Ocak 18 2018
Ana Sayfa / Genel / Terk Edilme Şeması Nedir?

Terk Edilme Şeması Nedir?

Terk Edilme Şemasının Genel Sunumu

Terk edilme şemasına sahipseniz yakınlarınızı veya bağlanacağınız kişileri kaybetme beklentisiyle yaşarsınız. İlişkilerinizin eninde sonunda, şu ya da bu şekilde bitme tehlikesini yoğun olarak hissedersiniz.

Sevdiklerinizin sizi terk edeceklerine, hasta olup öleceklerine, başka birisi için sizi bırakacaklarına, önceden tahmin edilemez olumsuz davranışlar sergilediklerine, bir şekilde aniden ortadan kaybolacaklarına inanırsınız. Bu yüzden genel bir korku içinde yaşarsınız. Sevdiklerinizin yaşamınızdan çıkma tehlikesine ve ayrılık işaretlerine karşı aşırı tetikte olursunuz.

Gerçek ya da algılanan bir kayıp (ayrılık, terk edilme vb.) olduğunda, kronik anksiyete, üzüntü ve depresyon; bununla birlikte sizden ayrılanlara ya da ayrılacak olanlara karşı yoğun bir öfke hissedersiniz. Bu duygular yaşantınızın şiddetine göre dehşet, keder ve öfke olabilir. Bazen çok kısa süreli ayrılıklara bile tahammül etmekte zorlanabilirsiniz.

Şayet bir ilişkiniz varsa, eşiniz (sevgili, partner, eş, arkadaş vb)in ölmesi ya da bir şekilde ondan ayrılma ihtimali nedeni ile aşırı endişe duyabilirsiniz..

Sevdiklerinizin ayrılmasını engellemek için onlara yapışma, aşırı sahiplenici ve kontrolcü davranma, sizi terk edenleri suçlama, kıskançlık, rakip olarak gördüklerinizle rekabete girme gibi tutumlar sergileyebilirsiniz.

Eşinizin yaptığı en ufak hareketi (sizinle ilgilenmeme, sizi yalnız bırakma vb.) onun sizi terk etmek istediğine ilişkin işaret olarak algılar ve bu davranışlara aşırı tepki verebilirsiniz.

Eşinize yapışabilirsiniz. Tüm takıntınız eşinizi elinizde tutmak olabilir. Artık eşinizle olan ilişkiniz hayatınızın merkezine oturmuş durumdadır. Eşinizden birkaç gün bile ayrı kalmaya tahammül edemezsiniz. İnsanlar sizi takıntılı aşık olarak tanımlayabilirler.

Eşiniz sizi sevdiğini ve size bağlı kalacağını söylese bile buna bir türlü inanamazsınız. Eşinizin söyledikleri size gerçekçi gelmez; ancak bunun sebebini bir türlü ifade edemezsiniz. Kendinizi bir çıkmazın içinde hissedersiniz.

Bazen eşinizin size olan bağlılığını test edecek davranışlarda bulunabilirsiniz. Ancak bu davranışlar bir ilişkiyi olumsuz etkileyecek davranışlardır. Uzak durmanıza, sert davranmanıza, yok yere tartışmanıza rağmen sizin yanınızda kalıp kalmayacağına bakma gereği hissedersiniz.

Eşinize karşı yoğun öfke hissedebilir ve saldırganca tutumlar sergileyebilirsiniz. Çünkü onun sizi eninde sonunda, şu ya da bu sebeple terk edeceğine inanırsınız. Bu yüzden de eşinizi cezalandırma isteği duyarsınız.

Terk edilme şemasına sahipseniz doğru insanlarla bile yakın ilişkiden kaçınabilirsiniz; çünkü, ya onu kaybetmekten ya da ona çok yakınlaşıp incinmekten korkarsınız.

Bazen terk edilmiş olmanın acısını yaşamamak için siz ilişkinizi yok yere bitirebilirsiniz. Bazen de ilişki içinde kalmanıza rağmen kendinizi duygusal olarak geri çeker ilişkinizden doyum yaşayamazsınız.

Terk Edilme Şemanızın Kökeninde Neler Olabilir?

Terk edilme şemanızın kökeninde dengesiz, alkolik ve patlayıcı (ani tepki veren) anne babanız olabileceği gibi, erken yaşlarda ebeveyn kaybı gibi sizin güvenli bağlanma yaşantınızı kesintiye uğratan durumlar da olabilir.

  • Gençken anneniz/babanız(ya da sizi büyütenler) ölmüş ya da evi terk etmiş olabilir. Anne babanız sizden çok uzun süre ayrı kalmış ya da hastanede yatmış olabilir.
  • Bakıcılar ya da bir kurum tarafından, farklı anne figürleri görerek büyütülmüş, ya da genç yaşta yatılı okula gönderilmiş olabilirsiniz.
  • Belki de anneniz tutarsızdı. Sizinle ilgilenemeyecek kadar depresif, öfkeli ya da sarhoş oluyordu.
  • Anne babanız siz küçükken boşandı; ya da o kadar çok kavga ediyorlardı ki ayrılacaklarından korkuyordunuz.
  • Bir ebeveyninizin ilgisini belirgin şekilde kaybettiniz. Örneğin, bir kardeşiniz doğdu ya da ebeveyniniz yeniden evlendi.
  • Aileniz size karşı fazla koruyucuydu. Bir çocuk olarak hayatın zorlukları ile mücadele etme fırsatınız olmadı.

Özel Dikkat ! Terk Edilme Şemasında Şema Kimyası

Şema Kimyası kavramı, ikili ilişkilerinizde şemanıza uygun olan kişilerin size çekici gelmesini ifade eder.

Ayrılma ve terk edilme korkulan durumlar olmasına karşın, bu şemaya sahipseniz tutarlı/bağlı olmayan insanlara karşı bir yakınlık hissedebilirsiniz. Yani sizi terk etme veya terk edilmiş hissettirme ihtimali bulunan kişiler size daha çekici gelir. Terk edilme şemasına sahipseniz eşiniz şu özelliklere sahip olabilir:

  • Evli ya da başka bir ilişkisi olduğu için size uzun vadede bir söz veremiyor.
  • Birlikte zaman geçirmeniz için yanınızda değil (çok seyahat ediyor, uzakta yaşıyor, ya da işkolik)
  • Duygusal olarak dengesiz (alkol/hap kullanıyor, depresif, düzenli bir işi olamıyor) ve duygusal olarak tutarlı şekilde yanınızda olamıyor.
  • Bir Peter Pan; yerleşik bir hayat istemeyen, birçok sevgilisi olma özgürlüğünü isteyen biri.
  • Size karşı duygularından emin değil. Sizi istediğini söylemesine karşın duygusal olarak geri duruyor. Bir an sizinle yoğun bir sevgi yaşarken, başka bir durumda yokmuşsunuz gibi davranabiliyor.

Terk Edilme Şemasında Terapi Amaçları

Terapideki temel amaçlardan biri, ilişkilerinizin istikrarı ile ilgili daha gerçekçi bir bakış açısı kazanmanızdır. Başarılı bir terapi sürecinden sonra, hayatınızın önemli bir kısmını değer verdiğiniz kişinin sizden kopacağı endişesi ile geçirmezsiniz. Endişe hissetseniz bile, bu duyguyla daha işlevsel şekilde başa çıkmayı öğrenirsiniz.

Yakın ilişkiler size eskisi kadar korkutucu gelmez. İlişki yaşamak için daha çok risk almaya ve duygusal acılara göğüs germeye hazır olursunuz.
Şema Kimyası mantığını kavradığınız için, zaten sizi terk edebilecek kişilerden ziyade size daha bağlı olabilecek kişilerle ilişki kurmaya çalışırsınız. Çapkın, uzak, mesafeli insanlar size çekici gelseler bile, bunun bir şema yaşantısı olduğunu anlar ve ona uygun tepki verirsiniz.
İlişkilerinizde kendinizi daha güvenli hissettiğiniz için kıskançlıklarınız, karşı tarafı kontrol ve manipüle etme ihtiyacınız azalır. Siz artık takıntılı aşık olmaktan çıkıp doyum verici bir birliktelik yaşamaya başlayabilirsiniz.

Kendinizi ilişki yaşamak zorunda hissetmezsiniz. Yalnız kalmanın da insani ve normal bir durum olduğunu kavrarsınız. Yalnız kaldığınızda depresif ya da huzursuz bir ruh haline bürünmezsiniz.

Terapinin nihai amacı, duygusal ihtiyaçlarınızı sağlıklı şekilde giderebileceğiniz, doyum verici ilişkiler yaşayabileceğiniz insanlarla ilişki kurabilmenizdir.

Terk edilme şemasının terapisinde kullanılan yöntem olan şema terapi hakkında ayrıntılı bilgi için Şema Terapi Nedir? yazısını okumanızı öneririm.

Terk edilme korkusu ile ilgili düşüncelerinizi benimle paylaşabilirsiniz. Muhabbetle kalın.

Bu da Var!

Popüler Psikoloji’de Yeni Bir Soluk

Psikoloji sosyal bir bilim. Peki, sosyal hayatın içinde yeterince ve doğru şekilde yer alabiliyor muydu? …

21 yorum

  1. Babam ben kucukken calisma amaciyla yurtdisina gitti ama hicbir zaman dogru duzgun bi iliskimiz olmadi. Bununla beraber hayatima kim girdiyse ofkemden olumsuzluklarimdan fevri hareketlerimden surekli ayrilik korkusu yasamamdan bikip ter etti surekli depresif ofkeli bi ruh halindeyim bu hep boyleydi. Yalniz kalmaktan yalniz yasamaktan asla biriyle guzel bir seyler paylasamamaktan korkuyorum. Duzelmek bi kenara kendimi degerli de gormuyorum… Tespitiniz beni tanimliyor.

  2. Mrb peki benim sorunumdan terjefilme ve ciddi bur iliski yasayamama korkusu..bunu nasil alt edebilirim..nerde hata yaptigimi bilmiyirum?? Ben guzel ve cok iyi bir meslegi olan bayanim..suana kadar hep iliski icin karsi taraf ugras vermistir..ama nezaman ok bu iste karsililli hiskanma oldugunda iste tamam bu derim karsi taraf bana sen cok iyu bir insansin bur duvar irmussun kendine ama ben evlilik dysunmuyirum deyip baskamadan biten yada baskasada 2 ay icinde sonlanan iliskiker yasiyirum:( neden boyle?? Evligi agzima bile almiyirum..ana karsi taraf hep onunla tek derdimin evlilik oldugunu dusunuyor??

    • merhaba. terk edilme şemasından kurtulmanın yolu şema terapidir. şema terapi desteği alabilirsiniz. hayatı yeniden keşfedin kitabı kendi kendine yardım kitabıdır. onu okuyabilirsiniz.

      • Hayatı yeniden keşfedin kitabını aldım. Ama yine terkediliyorum. Başta herşey güzel sonra degisiyorlar. Çok bağımlı da değilim. Neler yapmaliyim. Cevabı mailime gönderirseniz sevinirim

  3. Merhaba. Bugüne kadar birçok kez psikiyatriste, psikologa gittim ancak hiçbirinden gerçekten verim alamadım ya da almak istemedim bu kaybetme korkusuna karşı çok dirençsizim. inanın çok çaresizim, doktorumun gidip ayaklarına kapanmak istiyorum şuan beni kurtarın diye. Çünkü onu dinlemedim, ilaçlarımı düzenli kullanmadım, terketmesinden korktugum korktuğum kişiyle herşey yolunda gidiyor diye bu problemimi arka plana attım. Ancak hersey yine hortladı. Bunun temelinde ne var bilmiyorum ama ergenligimde abim vefat etti ani bi sekilde, yaşlarımız cok yakinfi ve o benim herşeyimdi. Cocuklugumda pek parlak sayılmazdı açıkçası çok kalabalık bi ailede büyüdüm annemin bütün ilgisi üzerimdeydi, bu iyi bisey gibi geliyor anne babama fakat bu ilgi annemin yanımdan 5 dakika bile ayrılmasını feryat figanla neticelendiriyordu, ben ortaokula gidene kadar durum buydu, annemle birlikte yatardık. Sonra ben 10 yaşındayken kardeşim dogdu ve bütün ilgi neredeyse ona yöneldi ben evde öylesine yaşayan derslerine çalışan pek problem çıkarmayan sessiz sakin bi çocukluk geçirdim ancak ergenligimden sonra herşey patlak verdi. Şuan 24 yaşındayım. Her genç kız gibi benimde sevgilim oldu. Biriyle abimin hemen ölümünden sonra lise yılında oldu 4 yıl sürdü, sürekli ayrılıp dururdu benden, bana ne yaparsa yapsın herşeyi affetme alttan alma eğilimim vardı, 4 yılın sonunda tamamen ayrıldık ve ben yaklaşık bir buçuk sene kendime gelemedim. Abartmıyorum aklıma geldiği her an kusmaya, ağlamaya, el ve ayaklarım titremeye başlardım. Yemek yemek benim için tiksinç bi hal almıştı yaklaşık 8 kilo verdim. Uyku deseniz hak getire günde 5 saat uyusam yeterde artardı bile. Gün boyunca sadece onu düşünür sadece ona ulaşmaya çalışır hatta zaman zaman benimle yeniden birlikte olması için yalvarırdım ama nafile. Bu buhran dolu günlerimi antidepresanlarla atlattığımı sanmıştım ama karşıma yeni biri çıkmıştı, beni çok seviyor çok ilgi gösteriyordu. Tamamen bağlanacak yeni birini bulmuştum. Ancak ne zaman hali hazırda devam eden bu ilişkimde de sorunlar yaşamaya başladım, işte o zaman herşey iki katına çıktı. Resmen bana karşı ilgisizleştiğini anladığım an yapışıyorum, beni sevmesi, duygusal açıdan tatmin edebilmesi için yapmadigim sey kalmıyor. İnanın çok zor. O kadar yoruluyorumki bazen ölmeyi o kadar cok istiyorumki. Kısır bi döngüdeyim sanki. Yaklaşık 2 ay önce artık ataklara daha fazla dayanamadım, tutarsız davranışları, ilişkinin gidişatının belirsiz oluşu, benim bu güçsüz tavırlarım karşısında 2 yıllık sevgilimin benimle evliliği düşünemediğini duyunca yine iştahım ve uyku düzenim dibe vurdu, bi cesaret gösterip ben ayrıldım. O kadar hafifledim ve rahatladım ki size anlatamam. Hayattan zevk almaya başlamıştım sanki. Bu sırada devam etmem gereken anksiyete ilaçlarımı da kestim salak gibi. Ancak zaman geçtikçe farkettimki, ‘ben bu iliski icin elimden geleni yaptim, benim hic bir sucum yok, onun icin cok cabaladim, er gec kiymetimi anlayip bana geri dönecek’ düşüncesini beynime yerleştirip haftalarımı geçiriyorum. Bu sürede ona ulaşmasam bile resmen sosyal hesaplarını didik didik ediyorum. Karşıma bi başka insan çıksa bile ben hep onu özlüyorum. Pisman olmasi icin dua edip duruyorum. Dayanamadım ben bitirdigim halde dün gece yine aradım ve oda beni cok özlediğini söyledi. Hersey cok güzeldi ama bu ilişkinin geçmişi o kadar sallantılıki baa eskiden söylediği cümleleri, hissettirdiklerini, yeniden bunları yaşama ihtimalimi, birgün yine ayrılacağımızı, bana yaptığı tutarlı açıklamalarda bile bi yalan aradığımı farkettim. Kendimi durduramıyorum cok kızıyorum ama elimde değil. Telefonu kapattım ve yine kusmaya yine hicbisey yememeye ve uyumamaya başladım, oysa cok guzel seylerden bahsettik. Ben sadece bilincaltim boşalsın istiyorum, pozitif olmak istiyorum, olabilecek kötü ihmalleri dusunmenin bile beni bu denli etkilemesini istemiyorum. Telefonu kapattigimdan beri beni bir daha ne zaman arar diye düşünüyorum, aramamak icin kendimi dizginliyorum resmen. Karsimda ilgimden bunalan birini yaratıp yine kendimi de bu iliskiyide cikmaza suruklemekten cok korkuyorum. Problemim yalnızlık korkusu mu terkedilme korkusu mu anlayamıyorum. Sevgilimin bana acimasını istemiyorum, gözünde daha fazla küçülmek istemiyorum. Bana deger vermedigini sezdigim insanlarin üzerine dusmek yerine bende ayni sekilde onlara karsilik verip sakin kalmak istiyorum ve en önemlisi yemek yemek uyumak huzurlu olmak istiyorum. Ve bazen kendi kendime biseyler kesfediyorum, yemek yerden cok sevdigim bi tv programi acip biraz olsun kendimi aklimdakilerden uzaklastirdigimda yemek yiyebiliyorum ama sonra beni huzursuz eden o dusunceler aklima geldikce yine kusuyorum. Lütfen bana dua edin. Herseyden herkesten kendimi soyutlayıp yalnızca bu iliskiyi yoluna koyarsam huzur bulabilecegim dusuncesi biliyorum cok sacma ama ben hayatima devam etmekte cok gucluk cekiyorum. Doktorumdan utanıyorum tekrar gidip sözünüzü dinlemedim tedaviyi başa sarın diyemiyorum. İlaçlar cok agir geliyor, hep uyuyorum yaşamsal faaliyetlerim sıfırlanıyor, erkek arkadaşım bana bu konuda yardimci olmuyor hatta ilac kullandığımı ogrendiginde bana cok gucsuz oldugumu kendi kendimi telkin ederek herseyi yoluna koyabilecegimi soyleyip duruyor. Onun gozunde daha fazla aciz olmamak icin ondan herşeyi sakliyorum. İyiyim diyorum ve yansitmamaya calisiyorum, yaninda yemek bile yiyemiyorum, aileme reflüm var diyorum. Tüm bu bahsettiklerimi kimse bilmiyor, arkadaslarim mükemmel bi hayatim olduğunu şımarıklık yaptigimi soyluyorlar. Kendimden utanıyorum.

  4. Merhaba hocam
    Ben yalnız kalmaktan çok korkan birisiyim. Fiziksel olarak değil ama. Sevgilim beni çok sevdiğini aldatmak vs başka şeyler yapmayacağını söylese bile buna sadece belirli bi zaman inanıyorum. Daha sonraları beni aldatacağını hatta başka insanlarla da konuştuğunu düşünüyorum. Ama öyle bi şey yapmadığımı öğrenince pişman oluyorum. Bana iki dakika geç cevap verse beni istemediğini artık ayrılmak istediğini düşünüyorum. Onu sıkıp kaybetmek istemediğim gibi benimle sadece ben istediğim için benim üzülmemem için Birlikte olduğunu düşünüyorum. Sinirleniyorum ve kendime zarar vermeyi düşünüyorum sinirli anımda benden ayrılacağını düşündüğüm anda çevremdeki insanları da kırıyorum. Bi telefon ettiğin de konuştuğunda beni sevdiğini söylediğinde uysal bi kedi gibi sakinleşir gülebiliyorum artık gerçekten kafayı yemek üzereyim

    • merhaba. borderline kişilik bozukluğunu araştırmanızı öneririm. bunun için ŞU LİNKE bakabilirsiniz. şayet borderline bir durumunuz var ise de psikoterapi desteği görmelisiniz.

  5. Merhaba Yusuf bey. Ben de terapiye başladım 2.seanstayim 3.seans için bekleniyorum fakat ben tatmin olamadım. Terapistim şemalar üzerine bahsetti ve bende biraz araştırdım terk edilme şeması bana uyanlardan biri.6 yıllık evliyim ve korktuğum başıma geldi 2 ay önce tesadüfen eşimin beni aldattığını öğrendim hiç üstüne dusmemistim çünkü güveniyordum . Kullandığım telefonu daha önce o kullanıyordu ben bir buçuk sene kullandım ve öyle bakinirken çalıştığı yerdeki muhasebeciyle yatakta olan fotoğraf lari gördüm. Ayrılmak istiyorum ama olmuyor hiç bi destegim yok kimseden 4 yaşında da bir oğlum var.benim babamdan annemi terk etmisti eşiminde babam gibi olduğunu düşünürdüm hep ve yanılmadım. 2.seansta eşimle birlikte gittik çünkü bir şans daha verdim ama işin içinden çıkamıyorum danışmanım eşimin annesini kaybettiği için uyuşturucu ve yanlış kişileri seçtiğini söyledi çok genç olduğumuzu ve bundan sonra farklı bir yön çözmemiz söyledi tamda ifade edemiyorum ama bana ilk önce içinizdeki küçük çocuğu iyileştirmemuz gerekir dedi ama ben bu öfkemi kontrol edeceğimi hiç sanmıyorum benim derdim bu fevri davranışlarım ve saldırganlığım..ben kendimce boş olmadığımı neyin neden oldugunun farkındalığını biliyorum fakat elimde olmadan gözüm dönüyor çok ağır hareketlerde ve sozlerde bulunuyorum sizce ben bi psikoloğa mi yoksa psikiyatri ye mi gitmemgerek nasıl olsa bir şans verdim artık düşünmek mutsuz olmak istemiyorum takmak istemiyorum söz verdi elinden geleni yapıyor hata yaptığını kabul ediyo daha ne ki suçlulugu bile kendimde aradim ama ben terapileri amlamadim 0

  6. sevdiğim ancak evli olduğum için bana aşık bir bayanı kendimden uzaklaştırdım. Çünkü o sırada beni terk eden başka bir bayanın verdiği ruhsal sıkıntıyla uğraşıyordum. Umurumda olmayan bu bayanı gördüm ve bana evlendiğini, yüzüğünü ve kimliğini gösterdi. Ara ara gelen ruhsal sıkışma yaşıyorum birkaç gündür. Bunalım basıyor ve kapalı mekanı, ev dahil terk edip kendimi dışarı atma ihtiyacı duyuyorum ve atak geçene kadar kendimi dışarı atıyorum. Terapi göreceğim ama acil olarak bu ataklar ile nasıl başedebilirim teşekkür ederim.

  7. Merhaba bende asiri derecede terkedilme korkusu ve gelecek kaygisi var surekli diken uzerinde yasiyorum bunun nedenininde cocukluktan beri bipolar olmama bagliyorum bunun bir hastalik oldugunu ve duzelebilecegimi 3 bucuk yil once ogrendim suanda yeni yeni duygularim dengeye oturdu ama hala hayat elimden kayacakmis ve kontrol edemiyecekmis gibi geliyor ve bundan dolayi yogun terkedilme korkusu yasiyorum dedigim gibi artik duygularim donemsel degismiyor ama gun icinde cok dalgalaniyor bana borderline kb tanisi koydular bunu nasil yenebilirim lutn yardimci olun

  8. Ben de daha önce şematik terapi almıştım fakat yarıda kaldı. Duygusal yoksunluk ve terk edilme şemalarım vardı. Bir daha da şematik terapi almam mümkün değil gibi görünüyor. Jeffrey Young’ın Hayatı Yeniden Keşfedin kitabını okusam bu şemalarımı yenmeme ne kadar yardımcı olur? Duygusal yoksunluk şemamı daha önce okuduğum psikanalitik psikoterapiyle(özellikle kendilik psikolojisi) alakalı psikoloji kitaplarıyla yendiğimi düşünüyorum, lakin terk edilme şemamdan hala muzdaribim. Bu kitabı okusam ve uygulasam tam olarak kurtulabilir miyim şemalarımdan?

    • merhaba. psikoloji kitapları, farkındalık ve değişim için işimize yarayabilir. ancak hiçbir kitap için, “sorunlarınızı kesin olarak çözer” yaklaşımının doğru olmadığını düşünüyorum. bahsettiğiniz kitabı okur ve uygulamaları yaparsanız size faydalı olur diye dşünüyorum.

      • Malesef başka çarem de yok, şema terapi şu an mümkün değil. İlaç tedavisiyle biraz yatıştırmaya çalışıyorum kendimi. Teşekkür ederim cevabınız için.

  9. Merhaba:
    ben de terkedilme korkusundan dolayı hiçbir zaman düzgün bir ilişkim olmadı. terkedilip acı çekicem diye hiçkimseye kendimi açmadım. en uzun süren ilişkim 3 ay oldu. herşey güzelken işte artık beni terk etme zamanı geldi diyip ben ayrılmak için bahaneler bulup uzaklaşıyorum. ne yapmam gerekiyor bilmiyorum. ve şu an çok güzel bi ilişkim var ama sürekli aklıma bu gelip duruyor. bu korkudan dılayı artık fiziksel acı çekiorum sürekli mideme kramplar giriyo. nefes alamıyorum. biyere sığamıyormuş gibi hissediyorum

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Ön Görüşme İçin Arayın!